Bugun ko‘pchilik bir xil iborani takrorlaydi: "Shahar iflos," "Ko‘chalarda axlat ko‘p," "Kommunal xizmatlar ishlamayapti." Tanqid qilish oson. Lekin bir savol bor: o‘z uyini, hovlisini, ko‘chasini ozoda tutolmagan odam qanday qilib butun shaharning ozoda bo‘lishini talab qila oladi? Shahar mavhum tushuncha emas. Bu biz yashayotgan uylar, hovlilar, yo‘laklar va ko‘chalar majmuasidir. Har bir odam o‘z ostonasini toza tutsa, shahar ham toza bo‘ladi. Lekin, afsuski, ba’zilar o‘z darvozasi oldiga axlat tashlaydi, sigareta qoldig‘ini ko‘chaga tashlaydi, mashina oynasidan plastik bankani uloqtiradi, keyin esa ijtimoiy tarmoqlarda "Nega shahar iflos?" deb yozadi. Bu munofiqlik emasmi?

Boshqalardan tozalikni talab qilishdan oldin o‘zimizdan boshlashimiz kerak. Bolani yerga qog‘oz tashlashga o‘rgatgan ota-ona ertaga undan tabiatga muhabbat talab qila olmaydi. O‘zi qoidalarga amal qilmaydigan odam boshqalarning mas’uliyatidan shikoyat qilishga ma’naviy haqqi yo‘q. Albatta, shaharni ozoda saqlash davlat organlari va kommunal xizmatlarning ham vazifasidir. Ular o‘z ishlarini vijdonan bajarishlari kerak. Ammo eng zamonaviy texnika ham, eng ko‘p sonli farrosh ham har bir fuqaroning mas’uliyatsizligini bartaraf eta olmaydi. Bir kishi kun bo‘yi tozalaydigan narsani boshqasi bir daqiqada yana ifloslantirishi mumkin. Biz rivojlangan mamlakatlarga havas qilamiz. Nega u yer bunchalik toza? Bu faqat texnika ko‘pligi yoki ishchilar ko‘pligi uchungina emas. Buning asosiy sababi — odamlar tozalikni o‘zlariga burch deb biladilar. Ular "Kimdir kelib yig‘ishtiradi" degan fikr bilan yashamaydi.

Shahar madaniyati inson vijdonida qonunlardan oldin shakllanadi. Vijdon uyg‘oq bo‘lsa, ko‘cha ham toza bo‘ladi. Vijdon bo‘sh bo‘lsa, eng qattiq jarimalar ham kutilgan natijani bermaydi. Har safar "shahar iflos" deb e’tiroz bildirishdan oldin oynaga qarab, o‘zimizga savol beraylik: Bugun shahar tozaligi uchun nima qildim? Hovlim, ostonam, ko‘chamni ozoda saqladimmi? Farzandimga tozalik madaniyatini o‘rgatdimmi? Agar biz bu savollarga javob topa olmasak, boshqalardan talab qilishdan oldin o‘zimizni o‘zgartirishimiz kerak. Shahar tozaligi har bir xonadondan boshlanadi. Kimki o‘z ostonasini supurmasa, butun shaharni supurishni talab qilishga ma’naviy haqqi yo‘q. Tozalikni boshqalardan kutmasdan, o‘z qo‘ling bilan yaratishing — haqiqiy fuqarolik burchidir. Zero, toza shaharni nafaqat tozalik bilan shug‘ullanuvchi xodimlar, balki toza fikrlaydigan fuqarolar ham yaratadi.